Thanh tra Chính phủ lấy ý kiến hoàn thiện các dự thảo Nghị định về tiếp công dân, khiếu nại và tố cáo

Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh chủ trì hội thảo. Ảnh: Dương Anh

Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo được Quốc hội thông qua năm 2025, sáng 20/3, Vụ Pháp chế Thanh tra Chính phủ đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với 3 dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành. Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh nhấn mạnh, đây là những văn bản pháp lý quan trọng, trực tiếp cụ thể hóa các điểm mới của luật gắn với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân của ngành Thanh tra.

Yêu cầu tính đồng bộ và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới

Định hướng về việc xây dựng các văn bản này, Vụ trưởng Trần Đăng Vinh chỉ rõ 3 dự thảo Nghị định có mối quan hệ chặt chẽ, bao trùm toàn bộ quy trình từ tiếp công dân, xử lý đơn thư đến giải quyết và theo dõi đôn đốc sau giải quyết. Ông yêu cầu các quy định phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật liên quan và đặc biệt phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi lược bỏ cấp huyện. Đối với dự thảo Nghị định về khiếu nại, mục tiêu trọng tâm là chuẩn hóa quy trình, nâng cao trách nhiệm và bảo đảm tính minh bạch. Trong đó, quy trình giải quyết được hoàn thiện thông qua việc bổ sung các quy định về tạm đình chỉ, đình chỉ trong trường hợp bất khả kháng và hoàn thiện cơ chế đối thoại ngay cả khi người khiếu nại vắng mặt không có lý do chính đáng. Vụ trưởng cũng lưu ý việc tăng cường trách nhiệm của Chủ tịch UBND các cấp và bổ sung các chế tài xử lý nghiêm đối với hành vi vi phạm trong quá trình giải quyết.

Nâng cao năng lực bảo vệ người tố cáo và hiện đại hóa công tác tiếp dân

Liên quan đến lĩnh vực tố cáo, Vụ trưởng Trần Đăng Vinh nhấn mạnh định hướng nâng cao năng lực thực thi, bảo vệ người tố cáo và tăng tính răn đe. Các nội dung mới tập trung vào việc làm rõ cơ chế xác minh, hoàn thiện quy định về rút tố cáo và tăng cường trách nhiệm theo dõi sau kết luận. Đối với công tác tiếp công dân, Vụ trưởng định hướng chuyển đổi sang hình thức hiện đại hóa và số hóa để nâng cao hiệu quả quản lý. Đây là lần đầu tiên các nguyên tắc, điều kiện kỹ thuật và cách thức tổ chức tiếp công dân trực tuyến được quy định đầy đủ nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Dự thảo cũng hướng tới việc chuẩn hóa quy trình xử lý đơn, quy định rõ việc cập nhật dữ liệu kịp thời vào Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia và làm rõ chức năng của Ban Tiếp công dân các cấp, đồng thời bổ sung quy định cụ thể cho cấp xã.

Tập trung vào tính khả thi và trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu

Tại hội thảo, Vụ trưởng Trần Đăng Vinh đề nghị các đơn vị nghiệp vụ và các chuyên gia tập trung đánh giá tính khả thi của các quy định, yêu cầu lược bỏ những nội dung không cần thiết để tránh phát sinh thủ tục hành chính.Ông đặc biệt lưu ý các đại biểu cần rà soát kỹ quy định về thẩm quyền phối hợp giữa các cấp để đảm bảo không còn khoảng trống hay sự chồng chéo pháp lý. Bên cạnh đó, các đại biểu cần quan tâm đến trách nhiệm của người đứng đầu và tính răn đe của các chế tài xử lý đối với những hành vi vi phạm trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo.Vụ trưởng yêu cầu quá trình góp ý phải đi thẳng vào các bất cập thực tiễn, kiến nghị được các nội dung cần sửa đổi để tổ biên tập tổng hợp, hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, đảm bảo các Nghị định sau khi ban hành sẽ dễ áp dụng và đạt hiệu quả cao.

Chuẩn hóa quy trình, mở rộng tiếp dân trực tuyến

Ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, bày tỏ sự đồng thuận với việc tích hợp các thông tư vào nghị định và bổ sung quy định tiếp công dân trực tuyến để đơn giản hóa hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, ông cho rằng phạm vi điều chỉnh cần bao quát hơn, bởi “thực tế tại trụ sở tiếp công dân không chỉ có cơ quan hành chính mà còn có đại diện các cơ quan Đảng, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc”.

Liên quan đến quy định ủy quyền khiếu nại, ông Vũ Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục II, bày tỏ băn khoăn về việc giới hạn tối đa 5 người được ủy quyền. Ông nêu thực tế “một vụ việc có thể có nhiều nội dung độc lập, nếu có 10 nội dung thì việc chỉ cho ủy quyền tối đa 5 người là chưa thuyết phục”.Theo ông, nguyên tắc “không được ủy quyền một nội dung cho nhiều người” là hợp lý, song cần cân nhắc bỏ trần số lượng, thay vào đó tăng cường kiểm soát tính minh bạch, rõ ràng của từng nội dung ủy quyền.

Từ góc độ thực tiễn, ông Phạm Hùng, Cục trưởng Cục I, kiến nghị mở rộng tiếp công dân trực tuyến không chỉ đối với vụ việc đông người, phức tạp mà cả tiếp dân thường xuyên, với điều kiện người dân đáp ứng hạ tầng công nghệ.Ông cũng đề xuất quy định rõ trách nhiệm của Văn phòng Hội đồng nhân dân và UBND cấp xã trong bố trí cán bộ trực tiếp dân, bảo đảm thống nhất với quy trình xử lý đơn.

Đánh giá về tổ chức thực hiện, ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, cho rằng dự thảo đã góp phần khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi phân định rõ vai trò của các bộ phận cấp xã. Tuy nhiên, ông đề nghị làm rõ quy định về hành vi trong tiếp dân trực tuyến, như “không chụp ảnh, không ghi âm, không ghi hình” để tránh cách hiểu sai.Riêng với các đoàn đông người, ông giữ quan điểm “chỉ nên giới hạn tối đa 5 người đại diện tham gia” nhằm bảo đảm trật tự, nâng cao hiệu quả buổi tiếp dân.

Nhìn chung, các ý kiến tại hội thảo đều hướng tới mục tiêu hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ áp dụng, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trong quá trình khiếu nại, tố cáo.

Hoàn thiện khung pháp lý về tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo

Kết luận hội thảo, ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải đi đôi với việc nâng cao trách nhiệm của các chủ thể và đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.Vụ trưởng Trần Đăng Vinh yêu cầu rà soát kỹ quy định về tiếp công dân trực tuyến nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số nhưng phải đảm bảo thực hiện trên các nền tảng chính thức với đường truyền bảo mật tại trụ sở cơ quan Nhà nước.Ông nhấn mạnh phạm vi số hóa phải bao quát toàn bộ quy trình từ khâu tiếp nhận, phân loại đơn thư đến khi ban hành kết luận và công khai kết quả giải quyết. Đặc biệt, Vụ trưởng yêu cầu phải quy định rõ giá trị pháp lý của hồ sơ và kết quả giải quyết điện tử tương đương với bản giấy có dấu đỏ để đảm bảo hiệu lực thực thi và tránh gây khó khăn cho người dân khi áp dụng.

Trong các nội dung điều chỉnh, Vụ trưởng lưu ý việc bổ sung quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cũng như các chế tài xử lý đối với trường hợp công dân cố tình lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây rối trật tự.Vụ trưởng Vụ Pháp chế đề nghị các đơn vị phối hợp chặt chẽ, huy động trí tuệ tập thể để rà soát kỹ lưỡng các biểu mẫu, đảm bảo văn bản khi ban hành đạt tính khả thi cao và không phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.